İtalya kan bağı kapısını çarptı: 74/2025 sayılı Kanun'dan sonra kimler hâlâ hak kazanıyor

On yıllar boyunca İtalya, Avrupa'nın en cömert soy bağı kapısını işletti. Kuşak sınırı yoktu. Ülke kurulduktan sonra yaşamış bir İtalyan atanız varsa, kesintisiz bir soy zincirini belgeleyin, o atanın bir sonraki doğumdan önce başka bir ülkenin vatandaşlığına geçmediğini kanıtlayın, pasaport sizindi: büyük büyükbaba, büyük büyük büyükbaba, fark etmezdi. São Paulo, Buenos Aires ve New Jersey'de koca koca küçük ölçekli endüstriler tek bu gerçek üzerine kuruldu.

27 Mart 2025'te, Roma saatiyle gece yarısına bir kala, bu kapı çarpıldı. Bu yazı, kapının bu tarafında geriye ne kaldığıyla ilgili.

Tajani kararnamesi aslında ne yaptı

Hükümet bir kararname yoluyla hareket etti: 29 Mart 2025'te yürürlüğe giren 36/2025 sayılı Kararname-Kanun, 24 Mayıs'ta 74/2025 sayılı Kanun'a dönüştürüldü. Sınırsız soy hakkının yerini katı bir kuşak sınırı aldı. Artık kural olarak yalnızca İtalya doğumlu bir ebeveyniniz veya büyükanne/büyükbabanız varsa hak kazanıyorsunuz. Büyük büyükanne/büyükbabaya kadar geri gidiyorsanız, dar bir istisna dışında, zincir artık geçerli değil.

Ufak istisnalar var: İtalya'da art arda iki yıl yaşamış bir ebeveyn, bazı reşit olmayanlara ilişkin durumlar gibi. Ama ana başlık acımasızca basit. İtalyan soy bağıyla vatandaşlığı tanımlayan, kuşaklar boyunca geriye uzanan o yol, yeni başvuru sahiplerine kapandı.

Kesim tarihi bir rampa değil, bir duvar

Artık her şey tek bir zaman damgasına bağlı. Roma saatiyle 27 Mart 2025 saat 23.59'a kadar başvurusu yapılmış ya da konsolosluk veya comune randevusu onaylanmış olanlar, eski, sınırsız kurallar altında korunuyor. O dakikanın yanlış tarafında kalan herkes yeni sınırın altında.

Ne bir uyum süresi var, ne bir geçiş kolaylığı, ne de tüm belgeleri toplamış ama henüz randevu alamamış kişiye tanınan bir "işlem sürüyor" affı. Bu alanda pasaportla nazik bir ret arasındaki fark, çoğu zaman üzerinde doğru tarih yazan bir randevu onay e-postasından ibaret.

Anayasa Mahkemesi kimseyi kurtarmadı

Bir yıl boyunca her forumdaki umut, mahkemelerin reformu anayasaya aykırı bularak iptal edeceğiydi. İtalya'nın anayasası vatandaşlık konusunda cömert ve itirazlar hızla geldi. Anayasa Mahkemesi cevabını 11 ve 12 Mart 2026'da, 63/2026 sayılı Karar'la verdi ve bu, insanların beklediği kurtuluş değildi: itirazlar kısmen dayanaksız, kısmen de kabul edilemez bulundu. Reform, bütünüyle ayakta kaldı. Kuşak sınırı ve kesim tarihi anayasaya uygun.

Benim görüşüm şu: artık gelmeyecek bir geri dönüşü beklemeyi bırakıp, kanunla olduğu haliyle çalışmaya başlama zamanı.

1948 yolu: hayatta ama artık bir boşluk değil

Daha eski bir yol hâlâ ayakta ve bu, tüm bu alanda en çok yanlış anlaşılan konu. "1948 davaları" denen, İtalyan kadınlarının 1948 öncesinde vatandaşlığı aktaramaması nedeniyle olağan idari kuralların tarihsel olarak reddettiği anne tarafı soy hatları, hâlâ bir konsolosluk yerine mahkemeler üzerinden yürütülmek zorunda.

Ama "hâlâ var olmasını" "hâlâ kolay" diye okumayın. İçişleri Bakanlığı'nın 28 Mayıs 2025 tarihli genelgesi, yeni kuşak sınırlarının 27 Mart kesim tarihinden sonra yapılan mahkeme başvuruları için de geçerli olduğu görüşünü savunuyor. Bazı alt derece mahkemeleri bu görüşe katılmıyor, konu gerçekten belirsiz ve meselenin birleştirici bir karar için Yargıtay'ın Sezioni Unite'ine (Birleşik Daireler) taşınması bekleniyor. 1948 öncesi yargı yolunu, canlı ama tartışmalı olarak görün: bir broşür vaadi değil, bir dava stratejisi meselesi.

Kesim tarihinden önceki bir soy hattını hâlâ belirleyen ayrıntılar

Eğer korunan bir grup içindeyseniz, eski, işi yapan ya da bozan sorular dosyanızı hâlâ belirliyor ve reform bunları değiştirmedi:

• Vatandaşlığa geçiş tarihi. Eğer İtalyan atanız, zincirdeki bir sonraki kişi doğmadan önce yeni ülkesinin vatandaşı olduysa, zincir orada koptu ve sonraki hiçbir çaba bunu onaramaz.
• "Reşit olmama" meselesi. Soy hattının, bir ebeveyn vatandaşlığa geçtiğinde reşit olmayan bir çocuktan geçip geçmediği, her başvuruda en belirleyici ve en çok dava konusu edilen noktalardan biri olmaya devam ediyor.

Davaların kaderi hep bu noktalarda belirlendi. Hâlâ da öyle.

Ve bu bir pasaport "satın almak" değil

Tam olsun diye ekleyelim, çünkü ikisi birbirine karışıyor: bunların hiçbiri yatırım yoluyla vatandaşlık değil. İtalya'ya para verip pasaport alamazsınız ve artık hiçbir AB üyesi ülkeye de bunu yapamazsınız: Avrupa Adalet Divanı, Malta'nın nakit karşılığı vatandaşlık programını 29 Nisan 2025'te iptal etti. Soy bağı bir hak iddiasıdır, bir satın alma değil ve bu hak şimdi çok daha dar.

Şu anda nerede duruyorsunuz

Karar

İtalya soy bağı kurallarıyla ufak tefek oynamadı. Onları ünlü yapan kısmı kesip attı. Bir büyükanneniz veya büyükbabanız varsa sorun yok. Kesim tarihinden önce başvuru yaptıysanız veya randevu aldıysanız sorun yok. Uzak bir İtalyan soyadı ve belirsiz bir planla ortada duran herkes içinse dürüst cevap şu: güvendiğiniz kapı kapandı ve Anayasa Mahkemesi artık bunun kapalı kalacağını doğruladı.

O yüzden bu ay iki şey yapın, gelecek yıl değil. Korunan grupta olma ihtimaliniz varsa, başvuru veya randevu tarihinin kanıtını bulun ve onu bir tapu gibi koruyun. Umudunuz 1948 öncesi bir anne tarafı soy hattıysa, bunu bir formalite değil, sonucu belirsiz bir dava olarak görün, çünkü artık tam olarak bu.