Ruanda

Hayır. O rakam her yerde yanlış okunuyor. 006/2021 sayılı Kanun uyarınca 250.000 ABD doları eşiği, yalnızca kayıtlı bir yatırımcının, becerilerin yerel olarak bulunmadığını kanıtlamadan üç yabancı çalışan almasına imkân veriyor. Hiç oturum yolu değil. Yatırım Kanunundaki gerçek rakamlar, üst segment gayrimenkulde 500.000 ABD doları ya da öncelikli sektör projesinde 1.000.000 ABD doları. Onlar bile hiçbir göç aracının fiilen sunmadığı bir daimî oturum statüsüne götürüyor.

Kanunda var, uygulamada yok. 006/2021 sayılı Kanunun 2(22) maddesi yüksek net servetli bireyi tanımlıyor ve böyle bir kişinin, ilgili kanunların belirlediği uygunluk ölçütlerini karşıladığında daimî oturum statüsü verilmeye hak kazandığını belirtiyor. O ölçütler hiç yazılmadı. Yürürlükteki Göç Bakanlık Kararı, L-1'den L-7'ye daimî oturum sınıflarını tahdidi olarak sayıyor ve hiçbiri yatırımcıları kapsamıyor. Ruanda'nın kendi göç portalı hiç dolar eşiği aktarmıyor. Arkasında hiçbir mekanizma olmayan yasal bir vaat.

Hayır. Family-office kümesi %3 değil, %15 ile vergilendiriliyor. Servet yönetimi, family-office hizmetleri, özel bankacılık, trust ve şirket hizmetleri ve fon yönetiminin hepsi %15 bandında. Yalnızca saf holding şirketleri, özel amaçlı araçlar ve kolektif yatırım programları %3 alıyor ve uluslararası genel merkezler %0 alıyor. Kigali'de %3'lük bir family-office kurabileceği söylenen bir müşteri yanıltılıyor. Yabancı kaynaklı gelirdeki merkez kişisel istisnası ayrıca lisanslı bir kuruluşta istihdam gerektiriyor, dolayısıyla pasif bir yatırımcı hak kazanmıyor.

İkisine de evet. Ruanda bölgesel değil. Mukimleri dünya çapındaki gelirleri üzerinden %30 ile vergilendiriyor. Oturum tuzağı ağır. Vergi mukimliği, Ruanda'da kalıcı bir konutunuz — yani mükellefin genellikle kaldığı bir ev — olmasıyla tetikleniyor. Yani yüksek net servetli birey statüsü almak için 500 bin dolarlık gayrimenkulü satın almak, kendi başına Ruanda vergi mukimliği yaratabilir. Sermaye kazancı vergisi %5'ten %10'a ikiye katlandı; 29 Mayıs 2025'te resmî gazetede yayımlandı. Yatırımcıların çoğunun kullanmayı umduğu kişisel istisna, lisanslı bir merkez kuruluşunda çalışıyor olmayı gerektiriyor.

Hayır ve hiç vermedi. Kigali Uluslararası Finans Merkezi bir kurumsal vergi rejimidir; hiçbir oturum ya da göç bileşeni yoktur. Gerçek bir vergi mimarisi var ve faaliyet gösteren bir uluslararası genel merkez için %0 oran gerçekten rekabetçi. Ama merkez oturumunu bir ürün olarak pazarlayan herkes var olmayan bir şey icat ediyor. Varlık şartları ağır ve gerçekten uygulanıyor. Bu da en az %30 Ruandalı profesyonel personel, en az %25 mukim yönetici ve yönetim kurulunun en az %50'sinin fiilen Ruanda'da bulunması demek.

Ruanda çifte vatandaşlığa izin veriyor, ama süreler uzun ve belirsiz. İkametle olağan vatandaşlığa kabul, beşten yükselerek 15 yıl sürüyor. Kanunun esaslı ve sürdürülebilir yatırım dediği şey için verilen uyruk, 10.000 Ruanda frangı ücret ve kâğıt üzerinde altı aylık bir süre taşıyor. Ama nitelikli yatırım eşiği hiçbir yerde yayımlanmıyor. Bakanlık yazısıyla karara bağlanıyor ki bu saf takdir demek. Daimî oturum yoluyla uyruk ancak daimî oturum verildikten beş yıl sonra açılıyor ve daimî oturumun kendisinin net bir teslim mekanizması yok.

Evet ve bu riskler teorik değil, güncel. 3 Mart 2026'da Amerika Birleşik Devletleri, M23 nedeniyle Ruanda Savunma Kuvvetlerini ve dört üst düzey subayı yaptırım listesine aldı. Birleşik Krallık Şubat 2025'te ikili yardımı durdurdu. Kigali ayrıca GFCI 39'da (Mart 2026) yedi sıra düşerek 72. sıraya geriledi; itibar avantajı −72. Bu, onu Moskova ve Lagos'la birlikte endeksin en kötüleri arasına koyuyor. Bu, Ruanda'nın itibar avantajıyla anıldığı önceki sürümlere göre bir tersine dönüş. Her Ruanda yapısı artık bu örtüyü taşıyor.